«Τα παραμύθια της γιαγιάς πάνε σχολείο» | 11η ΠΣΦΠ (εισήγηση, βίντεο)

11η Πανελλήνια Συνάντηση Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης, «ΣυμΠλέοντας, Ξαναχτίζουμε Κοινότητες», Ερμούπολη, Σύρος, 18 – 21 Οκτωβρίου 2017
«Τα παραμύθια της γιαγιάς πάνε σχολείο» 

Β. Τσιάτα, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π.Ε. Λάρισας «Ορφέας», Ελλάδα

Προφορική ανακοίνωση στην ενότητα: «Δημιουργώντας εργαλεία πρόληψης»

Περίληψη

«Τα παραμύθια της γιαγιάς πάνε σχολείο» φιλοδοξούν να αποτελέσουν ένα υλικό πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας, που θα βοηθήσει στην ψυχολογική ανοσοποίηση των παιδιών ηλικίας 5 – 12 ετών, με εργαλείο το παραμύθι.

Βασικός στόχος του, να συμβάλλει στην ενίσχυση των ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών του νηπιαγωγείου και του δημοτικού.

Βασικά εργαλεία του είναι:

  • Η βιωματική προσέγγιση του παραμυθιού μέσα στην ομάδα, δίνει στο παιδί μια καταπληκτική ευκαιρία να δουλέψει τις σχέσεις του σε ένα προστατευμένο περιβάλλον.
  • Το παραδοσιακό λαϊκό παραμύθι, δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα, μέσα από το συμβολισμό και τους μηχανισμούς ταύτισης και προβολής των παραμυθιών, να κατανοήσουν τον εαυτό τους και τους άλλους και να διαπραγματευτούν θέματα που τα απασχολούν στην καθημερινότητά τους, ασκώντας παράλληλα τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους.

16 εκπαιδευτικοί (δάσκαλοι και νηπιαγωγοί) στο πλαίσιο ομάδας εκπαιδευτικών του Κέντρου Πρόληψης, δουλέψαμε στην ομάδα μας για ένα χρόνο περίπου, με το παραδοσιακό παραμύθι. Στη συνέχεια τα παραμύθια πήγαν στο σχολείο και τα δούλεψαν μέσα στις τάξεις τους. Το υλικό που παρήχθη επέστρεψε στο Κέντρο και η ομάδα αποφάσισε ότι θέλει να το μοιραστεί. Έτσι ξεκινήσαμε τη συγγραφή του. Ένας από τους στόχους μας και παράλληλα φιλοδοξία μας, είναι η ευελιξία του.

Οι δραστηριότητες που υπάρχουν σε κάθε παραμύθι, είναι δραστηριότητες που δουλεύτηκαν σε μία ή περισσότερες και διαφορετικές τάξεις, άλλες από μικρότερα και άλλες από μεγαλύτερα παιδιά. Είναι ενδεικτικές της δουλειάς των δικών μας ομάδων στις δικές μας τάξεις και πολλές δραστηριότητες προτάθηκαν από τα ίδια τα παιδιά.

Παρουσίαση

Εισήγηση

Διάρκεια Δράσης: Οκτώβριος 2013 – Ιούνιος 2017

Δημογραφικά Στοιχεία Ομάδας

  • 16 εκπαιδευτικοί γυναίκες 45– 55 ετών
  • 10 Νηπιαγωγοί
  • 6 Δασκάλες

Πρώτο Έτος: Οκτώβριος 2013 – Ιούνιος 2014

  • Σχηματίζεται στο Κέντρο Πρόληψης μια ομάδα 20 εκπαιδευτικών (10 Νηπιαγωγοί και 10 Δασκάλες) με συντονίστρια την Τσιάτα Κική.
  • Κάποιες από αυτές είχαν ήδη εκπαιδευτεί σε υλικά πρόληψης, κάποιες άλλες όχι.
  • Το αίτημα: Εκπαίδευση σε θέματα διαχείρισης της σχολικής τάξης

Εκπαίδευση Ομάδας

  1. Τριήμερο Σεμινάριο
  2. Εποπτικές Συνεδρίες

Τριήμερο Σεμινάριο

Θεματικές Ενότητες:

  1. Γνωριμία – εισαγωγή στην ομάδα
  2. Δέσιμο ομάδας και Δυναμική ομάδας
  3. Φιλοσοφία της Πρόληψης
  4. Επικοινωνία – Ενεργητική Ακρόαση – Ενσυναίσθηση

Οκτώ (8) Εποπτικές Συνεδρίες

Νοέμβριος 2013 – Ιούνιος 2014

1η   Συνεδρία: Συναισθήματα

2η   Συνεδρία: Αυτοεκτίμηση

3η   Συνεδρία: Εκφοβισμός

4η Συνεδρία: Μελέτη περίπτωσης (Φωνές), με θέμα που αφορούσε σύγκρουση με μαθητές

5η Συνεδρία: Μελέτη περίπτωσης (Φωνές), με θέμα που αφορούσε σύγκρουση με μαθητές

6η Συνεδρία: Μελέτη περίπτωσης (Φωνές), με θέμα που αφορούσε σύγκρουση με γονείς

7η Συνεδρία: Μελέτη περίπτωσης (Φωνές), με θέμα που αφορούσε σύγκρουση με συναδέλφους

8η Συνεδρία: Κλείσιμο


Δεύτερο έτος 2014 – 2015

Εννέα (9) συνεδρίες, Οκτώβριος 2014 – Ιούνιος 2015

  • Αυτή τη χρονιά αποφασίσαμε να δουλέψουμε με λαϊκά παραδοσιακά παραμύθια.
  • Μοιραστήκαμε τα βιώματα της παιδικής μας ηλικίας, θυμηθήκαμε, συγκινηθήκαμε και αποφασίσαμε να ξαναπερπατήσουμε στα γνωστά μονοπάτια ως ενήλικες και ως παιδαγωγοί.

Σε κάθε συνεδρία δουλεύαμε με ένα παραμύθι:

  1. Ανάγνωση παραμυθιού
  2. Ανίχνευση – Ανάδυση Θεμάτων που διαπραγματευόταν το κάθε παραμύθι (σε ομάδες)
  3. Συζήτηση θεμάτων (σε ομάδες)
  4. Το παραμύθι αλλιώς (σε ομάδες) κ.λπ.

Η αξιολόγηση της χρονιάς εξαιρετική. Ζητείται συνέχεια…

 Τρίτο έτος 2015 – 2016

  • Η ομάδα φέτος αριθμεί δεκαέξι (16) μέλη. Δύο (2) πήραν σύνταξη και δύο (2) αποφάσισαν να κάνουν διάλειμμα.
  • Μετά από συζήτηση αποφασίσαμε, οι εκπαιδευτικοί, να πάρουν τα παραμύθια που είχαμε δουλέψει και να τα πάνε σχολείο…

Έτσι και έγινε και το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό!!!

  • Τα παιδιά αγκάλιασαν τα παραμύθια, ψυχαγωγήθηκαν, συζήτησαν, έπαιξαν, ήρθαν σε επαφή με τους δράκους και τις μάγισσες, μίλησαν για τους φόβους τους, τους διασκέδασαν και παρήγαν απίστευτο υλικό με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους.

 Τέταρτο έτος 2016 – 2017

  • Η ιδέα άρχισε να γεννιέται ήδη από την προηγούμενη χρονιά, βλέποντας την φοβερή απήχηση που είχαν τα παραμύθια στα παιδιά καθώς και το πλούσιο υλικό που παρήγετο και συγκεντρωνόταν στο Κέντρο.
  • Ιδέα πολύ φιλόδοξη.
  • Να οργανώσουμε όλο αυτό το υλικό και να το μοιραστούμε με όλη τη σχολική κοινότητα.
  • Μετά από μια μεγάλη συζήτηση για τα συν και τα πλην , για τα υπέρ και τα κατά, «ο κύβος ερρίφθη».

Τι Περιέχει

  • Αντί προλόγου

Μια φορά κι΄ έναν καιρό σε μια χώρα όχι και τόσο μακρινή, που τη λέγαν Ευτοπία…

Ένα παραμύθι που γράψαμε σαν ομάδα. Η δική μας οπτική για την κρίση…

Ο δικός μας δρόμος – πρόταση.

Οι Αξίες  μας στήριγμα και μοχλός συνοχής και προόδου της κοινωνίας μας.

  • Εισαγωγή

Πως με εργαλεία το λαϊκό παραδοσιακό παραμύθι αλλά και το βιωματικό τρόπο δουλειάς, θα βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν ψυχοκοινωνικές δεξιότητες.

  • Εισαγωγική Συνεδρία

Γνωρίζουμε στα παιδιά τη μάγισσα  Αξία, το μάγο Ρυθμό και το μαγικό τους ραβδί το Μέτρον  Άριστον.

Τι περιέχει

Παραμύθια και εφαρμογή τους

«Ο γεωργός και ο λύκος»

«Ο λιόντος»

«Να σου πω για τις μοίρες»

«Το δεσποινί»

«Η Κάλλω και οι καλικάντζαροι»

«Ο γέρος και τα τρία αδέρφια»

«Οι τρεις καλές συμβουλές»

«Η κουδούνισα»

«Τα δώδεκα βασιλόπουλα»

«Η λάμια»

Παράρτημα

  1. Προτάσεις για επεξεργασία παραμυθιών
  2. Βιωματικές δραστηριότητες και παιχνίδια που μπορούν να μπαίνουν εμβόλιμα και να εμπλουτίζουν την εφαρμογή.

Επιδιώκουμε:

  • Να δημιουργηθεί ευχάριστο κλίμα στην τάξη, ώστε να συμβάλλει στην μέγιστη επικοινωνία των παιδιών μεταξύ τους, αλλά και των παιδιών με τον/την εκπαιδευτικό.
  • Στόχος μας δεν είναι η τυφλή εφαρμογή της δικής μας δουλειάς.
  • Φιλοδοξία μας, η ευελιξία του υλικού.

Στόχοι (Ψυχοκοινωνικοί)

 Οι μαθητές:

  • Να έρθουν σε επαφή με διαχρονικές αξίες.
  • Να αναπτυχθεί η φαντασία και η δημιουργικότητα τους.
  • Να μάθουν να συνεργάζονται.
  • Να επικοινωνούν.
  • Να απομυθοποιήσουν τυχόν φόβους, τέρατα, δράκους, μάγισσες κλπ. των παραδοσιακών παραμυθιών και να τους αποδώσουν χιουμοριστική – ανάλαφρη διάσταση.
  • Να επιλύουν δημιουργικά συγκρούσεις.
  • Να κατανοήσουν τι σημαίνει θετική εικόνα εαυτού – Αυτοεκτίμηση.
  • Να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχουν καλά και κακά συναισθήματα, αλλά λειτουργικές ή μη λειτουργικές αντιδράσεις-συμπεριφορές σαν αποτέλεσμα της διαχείρισης αυτών των συναισθημάτων.
  • Να μάθουν να διαχειρίζονται τα έντονα συναισθήματα με τρόπο δημιουργικό.
  • Να αναγνωρίσουν το σημαντικό ρόλο ανάληψης της ατομικής και κοινωνικής ευθύνης στην πορεία προς την ενηλικίωσής τους.

Στόχοι (Μαθησιακοί)

  • Να αναπτύξουν τον προφορικό λόγο καθώς και όλες τις δυνατότητες της λογοπλασίας, του χιούμορ και του ρυθμού.
  • Να αναπτυχθεί η αισθητική τους καλλιέργεια.
  • Να αντιληφθούν τα μαθηματικά ως εργαλείο επίλυσης προβλημάτων στον πραγματικό κόσμο.
  • Να κατανοήσουν έννοιες χωρικές και χρονικές.
  • Να μπορούν να οργανώνουν και να επεξεργάζονται τα δεδομένα που τους δίνονται.
  • Να γίνουν ενεργοί θεατές, και να εμπλακούν στο σχεδιασμό μιας παράστασης, καθώς και σε δημιουργικές δραστηριότητες.
  • Να ακροαστούν και να απαγγείλουν, να παράγουν ποιητικό λόγο ελεύθερα – χωρίς περιορισμούς.
  • Να καλλιεργηθεί το μουσικό κριτήριο, ώστε απολαμβάνοντας και δημιουργώντας μουσική και ρυθμό τα ίδια τα παιδιά, να αποκτήσουν ισόρροπη ψυχική και πνευματική ανάπτυξη.

Λίγα λόγια για την εφαρμογή του υλικού

  • Για το συγκεκριμένο υλικό, επιλέχτηκαν 10 λαϊκά παραδοσιακά παραμύθια. Ο κάθε εκπαιδευτικός όμως μπορεί να δουλέψει και με άλλα παραμύθια.
  • Είτε κάποια που μπορεί να επιλέξει από τα καταγεγραμμένα στον κατάλογο των λαϊκών παραδοσιακών παραμυθιών, είτε από αυτά που μπορούν να φέρουν οι μαθητές/τριες της τάξης του/της από τους γονείς τους ή τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους.
  • Εξαιρετικά σημαντικό να αποφύγουμε το διδακτισμό και τις συμβουλές και να αφήσουμε το συμβολικό λόγο των παραμυθιών να ανοίξει δρόμους στις καρδιές των παιδιών και να τα βοηθήσει να επιλέξουν τον δικό τους.
  • Οι δραστηριότητες που υπάρχουν σε κάθε παραμύθι, είναι δραστηριότητες που δουλεύτηκαν σε μία ή περισσότερες και διαφορετικές τάξεις, άλλες από μικρότερα και άλλες από μεγαλύτερα παιδιά και πολλές από αυτές, προτάθηκαν από τα ίδια τα παιδιά.
  • Ο εκπαιδευτικός που θα δουλέψει με το υλικό μας, μπορεί να επιλέξει είτε κάποιες από  αυτές ή κάποιες από το παράρτημα, ή κάποιες άλλες που ταιριάζουν περισσότερο στον ίδιο και στην ομάδα – τάξη του ή ακόμη καλύτερα κάποιες που θα προτείνουν τα δικά του παιδιά – μαθητές.

Πώς  επετεύχθη ο στόχος

  • Με αφετηρία το Κέντρο Πρόληψης, όχημα τα παραδοσιακά παραμύθια και οδηγούς 16 εμπνευσμένες εκπαιδευτικούς, τα παραμύθια της γιαγιάς πήγαν σχολείο!
  • Η μεγάλη μας αγάπη για τα παιδιά και η μεγάλη μας αγάπη για τα παραμύθια, μας έδειξαν το δρόμο. Το δρόμο των αξιών και δεξιοτήτων – ικανοτήτων,  αλλά και το δρόμο των σχέσεων αλληλεπίδρασης.
  • Δεν είμαστε το άθροισμα δεκαέξι εκπαιδευτικών και μιας συντονίστριας. Είμαστε οι σχέσεις που αναπτύξαμε.
  • Συναντηθήκαμε, συνηχήσαμε, συγκινηθήκαμε, εργαστήκαμε με μεράκι, πιεστήκαμε, κουραστήκαμε, χάσαμε τον προσανατολισμό… Ακουμπήσαμε η μία στην άλλη, εμπιστευτήκαμε, αγγιχτήκαμε, στηριχτήκαμε, γελάσαμε, προχωρήσαμε… Προτείνουμε…
  • Προτείνουμε ένα σχολείο που η γνώση θα συνηχεί με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα. Ένα σχολείο που η γνώση θα περνάει μέσα από τις καρδιές των μαθητών και θα τις αγγίζει απαλά σαν δροσερό ενεργοποιητικό αεράκι…
  • Δικτυωθήκαμε, κινητοποιηθήκαμε και ιδού το αποτέλεσμα…
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s