«Ενδυναμώνοντας εαυτούς, επαναπροσεγγίζουμε την κοινότητα» | 11η ΠΣΦΠ (εισήγηση, βίντεο)

11η Πανελλήνια Συνάντηση Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης, «ΣυμΠλέοντας, Ξαναχτίζουμε Κοινότητες», Ερμούπολη, Σύρος, 18 – 21 Οκτωβρίου 2017
«Ενδυναμώνοντας εαυτούς, επαναπροσεγγίζουμε την κοινότητα» 

Π. Τσαπαρδώνη, Δ. Γκομώλη, Αι. Μάσσαλα, Σ. Χαντζηκωνσταντίνου, Αι. Λάγαρη, Ν. Πανουτσόπουλος, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π.Ε. Ηλείας «Παρεμβάσεις», Ελλάδα

Προφορική ανακοίνωση στην ενότητα: «Ενδυναμώνοντας το ανθρώπινο δυναμικό της πρόληψης»

Περίληψη

Διαχρονικά, το έργο της πρόληψης μεταφέρει την φιλοσοφία μιας θετικής αλληλοσυσχέτισης των ανθρώπων, ως ενισχυτικό παράγοντα της συνδιαμόρφωσης της ανθρώπινης προσωπικότητας. Μια φιλοσοφία, που για χρόνια στέκεται στον αντίποδα της πραγματικότητας, αλλά τόσο ζωτική, ιδιαίτερα σε περιόδους που οι άνθρωποι κατακλύζονται από βαθιά αίσθηση μη νοήματος. Μια φιλοσοφία, που έχει ανάγκη από ένα πλαίσιο να την υπηρετεί. Ένα πλαίσιο με σταθερά, όσο και ευέλικτα όρια, για να μπορεί να πετυχαίνει τον επαναπροσδιορισμό του στις νέες κάθε φορά ανάγκες της κοινότητας.
Ποια η σχέση του έργου της πρόληψης με την ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού;

Πώς οι αυξανόμενες και διαφοροποιημένες ανάγκες – αιτήματα της κοινότητας μπορούν να διευρύνουν το πλαίσιο του έργου της πρόληψης;

Ποιος ο ρόλος ενός ματαιωμένου, αποδυναμωμένου ανθρώπινου δυναμικού της πρόληψης μπροστά στην αναζήτηση νοήματος;

Παρουσίαση

Εισήγηση

Ενδυναμώνοντας… μια ενέργεια σε χρόνο διαρκείας, για να μας υπενθυμίζει την πορεία από την αποδυνάμωση στην ενδυνάμωση. Πόσα χρόνια μετράει η δικιά μας πορεία να δημιουργήσουμε ένα νέο ρόλο που να μπορεί να εμπεριέξει τη δυσφορία των καιρών με όρους βαθιάς κατανόησης και οριοθέτησης σε σχέση με το έργο της πρόληψης;

Μια συζήτηση που άνοιξε μέσα στην μικρή μας ομάδα και ανταλλάξαμε σκέψεις και προβληματισμούς με αφορμή το βίωμά μας μέσα στις ομάδες των δράσεών μας τα τελευταία χρόνια, που είχαν κάποια τέτοια στοιχεία: πάγωμα (συνθήκες μη ανταπόκρισης των μελών της ομάδας) αλλά και σύγχυση, καθώς οι προσωπικές ανάγκες έρχονται πιο έντονα στο προσκήνιο.

Ως επαγγελματίες της πρόληψης αναζητούμε τα τελευταία χρόνια ν’ αφουγκραστούμε τις  νέες ανάγκες και «ν’ αλλάξουμε σε μια κοινωνία που αλλάζει» (Πανελλήνια Συνάντηση 2013). Τότε καθώς προσπαθούμε ν’ αφουγκραστούμε τις νέες ανάγκες της κοινότητας συνδεόμαστε με την δική μας ανάγκη ν’ αναπτύξουμε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο εντός της κοινότητας της πρόληψης, προκειμένου να υποδεχτούμε με μεγαλύτερο αίσθημα ασφάλειας την γενικευμένη ανασφάλεια των αποδεκτών των υπηρεσιών μας, λόγω της γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Ένας καινούριος ρόλος στα πλαίσια της δουλειάς μας αναδεικνύεται, αυτός της υποστήριξης.

Το 2015, προσπαθώντας να δούμε «τη ζωή μας αύριο», ερχόμαστε σ’ επαφή με το πόσο αυτή εξαρτάται από τον τρόπο που θα σταθούμε απέναντι στο συναισθηματικό φορτίο που το σήμερα φέρει μέσα του. Πώς θα εμπνεύσουμε ματαιωμένους, απογοητευμένους και ενίοτε ψυχικά αποδυναμωμένους ανθρώπους, που κατακλύζονται από συναισθήματα φόβου, θλίψης, θυμού, ντροπής;

Πλέον ακούγεται όλο και πιο καθαρά το αίτημα των στελεχών για υποστήριξη, για φροντίδα και ενδυνάμωση. Ποια η σχέση μας με την ενδυνάμωση τη δεδομένη χρονική στιγμή;

Όλα αυτά τα χρόνια η προσπάθεια προώθησης μιας άλλης φιλοσοφίας ζωής που βρίσκεται στον αντίποδα της πραγματικότητας έχει φέρει ματαιώσεις, απογοητεύσεις, απαξίωση.

Επίσης, τα τελευταία χρόνια καλούμαστε ν’ απαντήσουμε σε νέες ανάγκες της κοινότητας, που τι καινούριο έχουν; Τις διαφοροποιεί ο τρόπος έκφρασής τους, η ένταση, το αίτημα που δεν είναι ξεκάθαρο αλλά έχει το χαρακτήρα του επείγοντος, γιατί οι συνθήκες της κρίσης έχουν εξαντλήσει τις αντοχές των ανθρώπων, αυξάνοντας τις προσδοκίες τους για άμεση λύση. Μπροστά στην ευθύνη ανταπόκρισης σε πιο σύνθετες και πολύπλοκες νέες συνθήκες, τα εργαλεία και οι τρόποι που γνωρίζαμε αμφισβητούνται, δεν επαρκούν για ν’ ανταποκριθούμε στις νέες ανάγκες, καθώς οι άνθρωποι στους οποίους απευθυνόμαστε χρειάζονται πρώτα να βρουν τα προσωπικά τους αποθέματα για να μπορέσουν να σχετιστούν. Αυτό το καινούριο δημιουργεί άγχος και ανασφάλεια στα στελέχη.  Σε τι ανταποκρίνομαι; Γιατί; Πώς;

Οι άνθρωποι της πρόληψης είναι δέκτες της ίδιας γενικευμένης ανασφάλειας ως πρόσωπα – μέλη αυτής της κοινωνίας. Με ποια αποθέματα θα σχετιστούν με τους ανθρώπους της κοινότητάς τους ενώ βιώνουν την ίδια δυσκολία;  Όσο το νόημα απομακρύνεται, το έργο καθίσταται όλο και πιο δύσκολο.

Σύμφωνα με τους Rappaport, 1987, Fandino, «η ενδυνάμωση μπορεί να γίνει αντιληπτή ως μια διαδικασία όπου ένα άτομο ανακαλύπτει τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του σε μια προσπάθεια ν’ αναζητήσει και να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον».

Πώς οι άνθρωποι της πρόληψης θ’ αναζητήσουν το τι μπορούν αλλά και τι δεν μπορούν να κάνουν στη δεδομένη φάση; Μπορούν ν’ αξιοποιηθούν οι αρχές της πρόληψης για την φροντίδα τους και ενδυνάμωσή τους;

Η εξωστρέφεια – το μοίρασμα των κοινών αναγκών, επιθυμιών, δυσκολιών, ανάμεσα στους ομότιμους αναδεικνύεται ως ένας σημαντικός αλλά δύσκολος δρόμος αναζήτησης νέων πλευρών του ρόλου της πρόληψης τη δεδομένη χρονική στιγμή. Δύσκολος γιατί οι άνθρωποι της πρόληψης βιώνουμε πια έντονα συναισθηματική εξάντληση, αποπροσωποποίηση και μειωμένο αίσθημα προσωπικής επίτευξης – όπως και τα μέλη της ευρύτερης κοινότητας.

Μέσα σε ποια πλαίσια θα ενταχθεί η δυσκολία για να έχει νόημα η δράση μας τόσο για την κοινότητα όσο και για την ίδια την πρόληψη;

Η μικρή ομάδα κάθε φορέα στη βάση της συνεργασίας, του σεβασμού, της δημιουργίας κλίματος ασφάλειας και αποδοχής, έχει να υποδεχτεί συναισθήματα ματαίωσης, ανασφάλειας και απουσίας νοήματος των μελών της, ως ένα πρώτο βήμα συμφιλίωσης με τις αδύναμες πλευρές του ρόλου μας. Ταυτόχρονα έχει ν’ ανταποκριθεί σε αιτήματα αλλά με μικρότερες πλέον προσδοκίες και στόχους μέχρι να βρει τα όριά της στη νέα πραγματικότητα.

Η διαχείριση των αιτημάτων γίνεται αφορμή να συναντιέται η ομάδα  και να συνομιλεί στη βάση του τι έχει νόημα να γίνει -για ποιο λόγο- σε σχέση πάντα με τους στόχους της πρόληψης, πως – με ποια μέσα,  με ποια εργαλεία και με ποιο ανθρώπινο δυναμικό, την ίδια στιγμή που αναζητά να ξαναστήσει το όραμά της μέσα στις νέες συνθήκες.

Την περασμένη χρονιά, ως φορέας, κληθήκαμε ν’ ανταποκριθούμε σε:

Α) Αιτήματα για ευαισθητοποίηση στα πλαίσια της θεματικής εβδομάδας: αυτά κινητοποίησαν την ομάδα να αναζητήσει το νόημα που θα είχε η συγκεκριμένη ανταπόκριση για τον φορέα αλλά και το όριο που θα διασφαλίσει την αξία της παρέμβασης για μας – μέσα μας.

Β) Αιτήματα για υποστήριξη – προσωπική ενδυνάμωση: Αιτήματα βοήθειας (κυρίως από τη σχολική κοινότητα), που εκφράζονται συχνά με τη μορφή του κατεπείγοντος αλλά και συγκεχυμένα –  αιτήματα που αφορούν σε ποιοτικά διαφοροποιημένες ανάγκες της κοινότητας. Αυτά αποτελούν αφορμή μέσα στην ομάδα για το ξεκίνημα μιας διαδικασίας αναζήτησης νοήματος: Ποιο είναι το σημείο σύγκλισης αυτών των αναγκών της κοινότητας με τις ανάγκες της πρόληψης; Τι έχει νόημα να γίνει στα πλαίσια πάντα του έργου της πρόληψης;

Η ομάδα  έρχεται να απαντήσει στο αν θ’ ανταποκριθεί, πώς θα το κάνει, και με ποιο ανθρώπινο δυναμικό. Ταυτόχρονα, έρχεται αντιμέτωπη και με πολλά ερωτήματα ως προς το ρόλο  – ερωτήματα/διλήμματα που συνδέονται με την αλλαγή.

Τι αλλάζει στο έργο της πρόληψης; Μπορεί να αξιοποιηθεί η «κρίση» σ’ ένα σύστημα για να εκπληρωθούν οι προληπτικοί στόχοι; Μέχρι ποιο σημείο; Με ποιο τρόπο και με ποια εργαλεία;  Με ποιες αλλαγές που θα μπορούσαν να διευρύνουν τον ρόλο μου για να βρω το νέο νόημα;

Για να είναι σε θέση οι άνθρωποι της πρόληψης να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα και να κάνουν αυτή τη μετάβαση χρειάζονται ένα πλαίσιο που θα τους υποστηρίξει.

Τα τελευταία 2 χρόνια μέσα από το Κέντρο Εκπαίδευσης έχουμε τη δυνατότητα να ερχόμαστε σ’ επαφή με την αλλαγή, το άνοιγμα στο νέο – νέα εργαλεία, νέες προσεγγίσεις, νέους πειραματισμούς στη δουλειά μας.  Όλες αυτές οι αλλαγές φαίνεται να χρειάζονται χώρο και χρόνο για να μεταβολιστούν και να ενσωματωθούν στο πλαίσιο της δουλειάς μας για να μπορούν ν’ απαντούν στην ουσιαστική ενδυνάμωση στελεχών και αποδεκτών.

Η φροντίδα του επαγγελματικού ρόλου χρειάζεται ένα ευρύτερο πλαίσιο ομοτίμων που να μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.  Ένα πλαίσιο  που θα ανοίγει ένα πεδίο διαλόγου των ομάδων αναφορικά με τον εργασιακό μας ρόλο, προσανατολισμένο στο εδώ και τώρα, στην αναζήτηση λύσης, μέσα από διεργασίες αλληλοϋποστήριξης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο:

Τα στελέχη να μπορούν να συνομιλήσουν για το νέο που αφορά στις ανάγκες της κοινότητας και κατά πόσο τα νέα εργαλεία και οι νέες προσεγγίσεις μπορούν να τις υποστηρίξουν. Να δίνεται ο χώρος και ο χρόνος να μεταβολίζονται αυτές οι νέες πληροφορίες, οι νέες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να διευκολυνθεί η σύνθεση και οικειοποίησή τους – διαδικασίες απαραίτητες ώστε να εμπνεύσουν τους ανθρώπους τόσο της πρόληψης όσο και της κοινότητας.

Αυτό το πλαίσιο χρειάζεται να λειτουργεί στη βάση των αξιών της πρόληψης – της ισοτιμίας, της συνδιαμόρφωσης, της συνεργασίας, του σεβασμού στο διαφορετικό, της αλληλοϋποστήριξης – ως βίωμα καταρχήν για τα ίδια του τα μέλη για να μπορούν αυτές οι αξίες να μεταδοθούν με όρους νοήματος και συνέχειας στις σημερινές συνθήκες.

Αν η έννοια της αυτοφροντίδας είναι προϋπόθεση για τη φροντίδα των άλλων, έχουμε ν’ αξιοποιήσουμε αυτό το πλαίσιο πρώτα για μας με στόχο ν’ ανακαλύψουμε  πτυχές του επαγγελματικού μας ρόλου – τις δυνατότητες αλλά και τους περιορισμούς του.

Αν ο άνθρωπος είναι το εργαλείο πίσω από κάθε ρόλο, μήπως τον αναγνωρίζουμε καλύτερα δίνοντάς του την ευκαιρία να συνομιλήσει με όλες τις φωνές του που οι ομότιμοι μπορούν να αρθρώσουν;

Έτσι η επαναπροσέγγιση της κοινότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί με όρους γνήσιας εξωστρέφειας όταν θα έχει πραγματοποιηθεί η εξωστρέφεια ανάμεσά μας, για να γίνει βίωμα το καινούριο νόημα της δουλειάς μας που μόνο μέσα από αυτό μπορούμε να εμπνεύσουμε και τους αποδέκτες μας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s