«“Click for Support REALized”- Διαδικτυακή παρέμβαση πρόληψης της χρήσης νέων ψυχοδραστικών ουσιών» | 11η ΠΣΦΠ (εισήγηση, βίντεο)

11η Πανελλήνια Συνάντηση Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης, «ΣυμΠλέοντας, Ξαναχτίζουμε Κοινότητες», Ερμούπολη, Σύρος, 18 – 21 Οκτωβρίου 2017
«“Click for Support REALized”- Διαδικτυακή παρέμβαση πρόληψης της χρήσης νέων ψυχοδραστικών ουσιών» 

Δ. Λοΐζου, Γ. Κουλούρης, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «Αθηνά Εργάνη», Αθήνα, Ελλάδα

Προφορική ανακοίνωση στην ενότητα: «Εστιασμένες παρεμβάσεις»

Περίληψη

Τα τελευταία χρόνια, το εμπόριο και η χρήση των νέων ψυχοδραστικών ουσιών έχει επεκταθεί, ενώ παράλληλα οι διαθέσιμες πηγές ενημέρωσης για τους κινδύνους και τις επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία των χρηστών παραμένουν ανεπαρκείς. Αυτή την έλλειψη στις παρεμβάσεις πρόληψης για τις νέες ψυχοδραστικές ουσίες, έρχεται να καλύψει το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Click for Support – REALized».

Το «Click for Support – REALized» αποτελεί την δεύτερη φάση (2017-2018) του Ευρωπαϊκού Προγράμματος «Click for Support» και αφορά το σχεδιασμό και την δημιουργία μιας διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης η οποία θα απευθύνεται σε νέους χρήστες των νέων ψυχοδραστικών ουσιών  ή αλλιώς των «νόμιμων ναρκωτικών». Βασίζεται στον οδηγό καλών πρακτικών και στις κατευθυντήριες γραμμές που αναπτύχθηκαν κατά την πρώτη φάση του προγράμματος (2014 – 2015).

Στη παρούσα ανακοίνωση θα παρουσιαστούν ερευνητικά στοιχεία για τη χρήση νέων ψυχοδραστικών ουσιών καθώς επίσης και τα ερευνητικά δεδομένα που θα έχουν προκύψει από τις ενέργειες που θα έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα μας ως προς το σχεδιασμό της διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης: διερεύνηση αναγκών των χρηστών των νέων ψυχοδραστικών ουσιών μέσα από συμπλήρωση ερωτηματολογίων και την πραγματοποίηση ομάδων εστίασης. Τέλος, θα γίνει αναφορά των επερχόμενων ενεργειών που θα αφορούν την δημιουργία και την υλοποίηση της συγκεκριμένης διαδικτυακής παρέμβασης.

Το Πρόγραμμα «Click for Support – REALized» (http://www.clickforsupport.eu/) συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ συμμετέχουν φορείς πρόληψης από 13 Ευρωπαϊκές χώρες (Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος, Λετονία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Φιλανδία). Ο φορέας πρόληψης που εκπροσωπεί την Ελλάδα είναι το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «Αθηνά Υγεία».

Παρουσίαση

Εισήγηση

Λίγα λόγια για το πρόγραμμα

Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα
Φορείς Πρόληψης από 13 Ευρωπαϊκές χώρες  (Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος, Λετονία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Φινλανδία)

Διοργανωτής φορέας: LWL (Γερμανία)

Φορέας πρόληψης που εκπροσωπεί την Ελλάδα: Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «Αθηνά Υγεία»

Ιστοσελίδα: www.clickforsupport.eu

Φάσεις προγράμματος

1η φάση:
Ονομασία: “Click for Support”
Χρονική Διάρκεια: 2014-2015
Στόχος: Δημιουργία ενός οδηγού/ κατευθυντήριες γραμμές για διαδικτυακές παρεμβάσεις στον χώρο της επικεντρωμένης πρόληψης.

2η φάση:

Ονομασία: “Click for Support REALized”
Χρονική Διάρκεια: 2016-2018
Στόχος: Σχεδιασμός και δημιουργία μιας διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης η οποία θα απευθύνεται σε νέους χρήστες των νέων ψυχοδραστικών ουσιών (NPS- New Psychoactive Substances) ή αλλιώς των «νόμιμων ναρκωτικών».

Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες (NPS) – Ορισμός

Με τον όρο Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες εννοούμε τις ουσίες που δεν ελέγχονται από τις Συμβάσεις για τα Ναρκωτικά των Ενωμένων Εθνών του 1961 και του 1971, οι οποίες όμως μπορεί να αποτελέσουν απειλή για τη δημόσια υγεία παρόμοια με αυτή που τίθεται από τις ουσίες που ελέγχονται στις εν λόγω Συμβάσεις.
Πρόκειται για εξαρτησιογόνες ουσίες οι οποίες δεν έχουν κατονομαστεί στους Πίνακες του νόμου 4139/2013.

«Νόμιμα ναρκωτικά»
Μιμούνται τις δράσεις των παραδοσιακών ναρκωτικών.
Πωλούνται ως ουσίες για άλλες χρήσεις (όπως άλατα, θυμιάματα, αρωματικά, εμπορεύματα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο).
Δεν είναι εύκολα ανιχνεύσιμα.
Κυρίως συνθετικές ουσίες (κατηγορίες: συνθετικά κανναβινοειδή, οπιοειδή, βενζοδιαζεπίνες, συνθετικές καθινόνες, κ.α.)/ Άγνωστη σύσταση μειγμάτων.
Δημοφιλέστερες (εμπορικές) ονομασίες: ποτπουρί, spice, jamaican gold, black mamba, head trip κ.ά..
Τρόπος χρήσης: ενέσιμα, με κάπνισμα, εισπνεόμενα, από τη μύτη κ.ά..
Κίνδυνοι: ψυχωτικά επεισόδια, κρίσεις πανικού, ταχυκαρδία, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, εμετό, συσπάσεις, πιθανή βλάβη των οργάνων, αιφνίδιο θάνατο κ.ά..
Εμπόριο και χρήση: «απογειώθηκε» στα μέσα της δεκαετίας του 2000.

Το Internet αποτελεί βασικό παράγοντα στην αύξηση του εμπορίου των NPS.

Πωλούνται συχνά και σε καπνοπωλεία (head shops).
Συχνή χρήση σε party με μουσική όπως (rave, techno, trance κ.ά.).
Χρήση και από προβληματικούς χρήστες ναρκωτικών.

Γρήγορη εξάπλωση στην Ελλάδα (2015:17, 2016:23) και σημαντικά μεγαλύτερος σε σχέση με τα προηγούμενα έτη (2012:8, 2013:6, 2014:5).

Πηγή: ΕΚΤΕΠΝ (2017) Η κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και των Οινοπνευματωδών στην Ελλάδα, Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά, Αθήνα, 2017.

Διαδικτυακή Παρέμβαση  Πρόληψης (WBI)

Γιατί;
Οι διαθέσιμες πηγές ενημέρωσης για τους κινδύνους και τις επιβλαβείς συνέπειες των NPS για την υγεία των χρηστών παραμένουν ανεπαρκείς, υπάρχει έλλειψη στις παρεμβάσεις πρόληψης για τις NPS.

Ομάδα στόχος:
Νέοι (χρήστες) 14 – 25 ετών.

Περιεχόμενο:

  • Πληροφορίες για τις συνέπειες και τους κινδύνους χρήσης των NPS,
  • ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης για τους χρήστες και
  • πρόγραμμα παρέμβασης διάρκειας 30 ημερών (ημερολόγιο).

Τομείς δράσης:

  • Βραχεία παρέμβαση.
  • Συμβουλευτική για μείωση κινδύνου βασιζόμενη στην προσωπική χρήση του καθενός.

Διάδοση Προγράμματος:

ΟΚΑΝΑ, Δήμος Αθηναίων, Κέντρα Πρόληψης Ελλάδος, Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ), φορείς που ασχολούνται με την πρόληψη και την απεξάρτηση, μέσω κοινωνικών δικτύων φορέων απεξάρτησης, ομάδων νέων, ιστοσελίδα του Κέντρου Πρόληψης, άρθρο σε «Δίαυλο», παρουσίαση σε συνέδριο, Συμβουλευτικά Κέντρα Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, κ.ά..

Καλές πρακτικές διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης της χρήσης NPS

Έρευνα για τις:

  • Νέες ψυχοδραστικές ουσίες στην κάθε χώρα.
  • Διαδικτυακές παρεμβάσεις πρόληψης για χρήση νέων ουσιών (τι πληροφορίες παρέχουν, πώς προσεγγίζουν την ομάδα στόχο, κ.ά.).

Στρατηγική έρευνας:

  • Μέσω του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά.
  • Μέσω επικοινωνίας με φορείς που απευθύνονται σε νέους χρήστες νέων ψυχοδραστικών ουσιών.
  • Διαδικτυακή και βιβλιογραφική έρευνα.

Καλές πρακτικές διαδικτυακής πρόληψης της χρήσης NPS – Αποτελέσματα

Ελλάδα:
ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ, 18 Άνω: ιστοσελίδες, γραμμές βοήθειας, “Drughhelp.eu”.

Συνεργαζόμενοι φορείς άλλων χωρών:
14 εστιασμένες στις NPS.
Οι περισσότερες είναι διαδικτυακές.
Χαρακτηριστικά: βραχείες, συνέντευξη κινητοποίησης.
Προσέγγιση των κοινωνικών προτύπων και Συμβουλευτική Ομηλίκων.

Τρόποι προσέγγισης ομάδας στόχου:  επίσκεψη σε μέρη  διασκέδασης

Αξιολόγηση διαδικασίας – όχι αποτελεσματικότητας. *

Πληροφορίες που παρέχονται: μείωση κινδύνου, ασφαλής χρήση, παραπομπές για συμβουλευτική, γραμμές βοήθειας, επιδράσεις χρήσης NPS, νομικά ζητήματα, σχετικά θέματα υγείας, περιγραφή χημικής σύστασης των NPS και των ομάδων στις οποίες ανήκουν, εξειδικευμένες πληροφορίες για φίλους, οικογένειες χρηστών.

Τρόποι προσέγγισης: παροχή πληροφοριών και συμβουλευτικής μέσω διαδικτύου, χρήση κοινωνικών δικτύων (κυρίως Fb), επιλογή ποικίλων μέσων επικοινωνίας (chat, e-mail, τηλέφωνα, ιστοσελίδα, κ.α.), πληροφορίες μέσω video (κυρίως youtube), χρήση στήριξης ομηλίκων, χρήση πολλών γλωσσών (κυρίως Αγγλικά), συνεργασία με την κοινότητα και τοπικούς οργανισμούς, διάχυση πληροφοριών και ευαισθητοποίηση μέσω σχολείων και Πανεπιστημίων.

Τρόποι κινητοποίησης: ανωνυμία, εμπιστευτικότητα, διαφάνεια, εστίαση σε θέματα υγείας, αντίστασης στην πίεση συνομηλίκων, ενίσχυση δεξιοτήτων ζωής, μη-    κριτική προσέγγιση, διάδοση μηνυμάτων μέσω συνομηλίκων, παροχή δωρεάν υπηρεσιών, χρήση διαδραστικών μέσων κ.ά.

Ομάδες Εστίασης (Κύκλος 1ος)

Στόχος ομάδων εστίασης:
Συγκέντρωση πληροφοριών για το περιεχόμενο, τη φιλοσοφία, την ονομασία, το στήσιμο και τη διάδοση της διαδικτυακής παρέμβασης από τις απόψεις, τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ίδιων των χρηστών των NPS.

Εύρεση νέων χρηστών:

  1. Επικοινωνία (τηλεφωνικά και αποστολή επίσημης επιστολής) με φορείς απεξάρτησης και Πανεπιστήμια για εύρεση νέων χρηστών νέων ψυχοδραστικών ουσιών (π.χ. Μονάδα Εφήβων/ Νέων Αθήνας «Ατραπός» του ΟΚΑΝΑ, Συμβουλευτικά Κέντρα Πανεπιστημίων, Συμβουλευτικό Κέντρο Στρατιωτικού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης, Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας, ΚΕΘΕΑ, 18 Άνω, ΜΟΘΕ Γ.Ν. Ασκληπιείο Βούλας, κ.ά.).
  2. Χορήγηση Ερωτηματολογίου (ενδιαφέρον για συμμετοχή στην ομάδα εστίασης).
  3. Συνάντηση με τον Υπεύθυνο ή/και την Επιστημονική Ομάδα του Κέντρου για ενημέρωση σχετικά με το Πρόγραμμα και το αίτημα για τις ομάδες εστίασης.
  4. Ομάδες εστίασης ή ατομικές συναντήσεις με τους χρήστες. (Σύνολο: 14 συμμετέχοντες)/11 αγόρια, 3 κορίτσια, 16-25 ετών.

Συμπλήρωση ανώνυμων Ερωτηματολογίων (Σύνολο: 20 συμμετέχοντες)

Συνεργαζόμενοι φορείς άλλων χωρών:

  • Ανωνυμία και την προστασία των προσωπικών τους  δεδομένων.
  • Γνώση ιδιότητας ειδικού.
  • Παροχή WBI από αναγνωρισμένους φορείς.
  • Έγκυρες, σχετικές και αντικειμενικές πληροφορίες.
  • Σύντομη, απλή και κατανοητή γλώσσα.
  • Χρήση video και διαδραστικών μέσων.
  • Διάδοση παρέμβασης μέσω κοινωνικών δικτύων.
  • Συμβουλές για μείωση της χρήσης και ασφαλή χρήση.
  • Θετικές αποκρίσεις για το ημερολόγιο και την αυτοαξιολόγηση.
  • Ανατροφοδότηση εστιασμένη στο άτομο και όχι στην ουσία.
  • Δημοφιλέστερες κατηγορίες NPS: συνθετικά κανναβινοειδή και συνθετικές καθινόνες.
  • Διαφορετική αντίληψη για το ποιες είναι οι NPS σε κάθε χώρα και ποια η «αξία» τους.

Συμμετέχοντες στις ομάδες εστίασης/ χώρα: Αυστρία: 4, Βέλγιο: 31, Κύπρος: 13, Φινλανδία: 0, Γερμανία: 15, Ελλάδα: 14, Ιταλία: 3, Λετονία: 20, Λουξεμβούργο: 41, Ολλανδία: 10, Πορτογαλία: 9, Σλοβενία: 13, Σλοβακία: 21
# σύνολο συμμετεχόντων: 194

Ελλάδα
Συνήθειες χρήσης: Συνήθως δε γνωρίζουν τι ουσία ακριβώς καταναλώνουν. Καθημερινή χρήση, κυρίως με κάπνισμα, είτε μόνοι είτε με φίλους (διασκέδαση και θέματα ασφαλείας).
Πολυχρήστες.
Υπέρ: έχουν δυνατότερες και εντονότερες επιδράσεις, κάποιοι θεωρούν ότι τους δίνουν καλύτερο status, νέες εμπειρίες, πειραματισμός, πιο δύσκολα ανιχνεύσιμες.
Κατά: κίνδυνοι (μπορεί να προκαλέσουν ψύχωση, πόνους, διαταραχές ύπνου, κ.ά.), χημικές ουσίες, άγνωστες επιδράσεις.
Πηγές πληροφόρησης: φίλοι, προσωπική εμπειρία και Internet.

Περιεχόμενο πληροφόρησης/ Προσδοκίες από διαδικτυακή παρέμβαση πρόληψης:
Σωματικές και ψυχολογικές επιδράσεις NPS,  Πληροφορίες για τη σύστασή τους, φωτογραφίες  αναγνώρισης, συμβουλές έκτακτης ανάγκης, νομικά ζητήματα, βοήθεια    από ειδικό, chat εποπτευόμενο από ειδικό, παραδείγματα    πρώην χρηστών, κ.ά..
Τρόποι προσέγγισης χρηστών: μέσω video, ενημερωτικά φυλλάδια σε φεστιβάλ, αφίσες, κοινωνικά    δίκτυα, tv spots, ενημέρωση στα σχολεία, μέσω διάσημων.

“Mind your trip”

Σχεδιασμός ιστοσελίδας και application “Mind your trip” (facebook & twitter) – θα διατίθεται σε όλες τις γλώσσες των συνεργαζόμενων φορέων.

Συγκέντρωση πληροφοριών για θέματα των Νέων Ψυχοδραστικών Ουσιών (σύσταση, επιπτώσεις, φορείς για παραπομπές σχετικά με συμβουλευτική εξαρτήσεων, νομικά ζητήματα, κ.ά.).

Ομάδες εργασίας

  1. Βέλγιο – Φεβρουάριος 2017.
  2. Λετονία – Ιούνιος 2017.

Επόμενες φάσεις

  • Συναντήσεις όλων των συνεργαζόμενων φορέων (Ιταλία- Απρίλιος 2018, Γερμανία – Νοέμβριος 2018).
  • Εκπαίδευση των ειδικών πρόληψης για την διαδικτυακή συμβουλευτική και τη διαχείριση της διαδικτυακής παρέμβασης.
  • Πιλοτική λειτουργία της διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης.
  • Ομάδες εστίασης (Κύκλος ΙΙ)- δοκιμή της παρέμβασης για 30 ημέρες από νέους χρήστες και Ανατροφοδότηση σχετικά με περιεχόμενο, σχεδιασμό, αυτοαξιολόγηση, ημερολόγιο χρήσης, πληροφορίες που παρέχονται κ.ά.).
  • Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης σχετικά με την χρήση της πλατφόρμας από τους νέους και την μείωση της χρήσης τους των NPS.
  • Λειτουργία της τελικής μορφής της διαδικτυακής παρέμβασης πρόληψης (Ιούνιος 2018).

Click for Support – REALized: European Web – based intervention for NPS consumers Funded by the European Union.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s